Neoplastik hastalıklar, evcil kedi ve köpeklerde morbidite (hastalık) ve mortalite (ölüm) nedenlerinin başında gelmektedir. Evcil hayvanlarda kendiliğinden gelişen tümörlerin, çevresel maruziyetler ve eşlik eden komorbiditeler (ek hastalıklar) açısından insanlarla benzerlik göstermesi, kemirgen modellerine kıyasla karşılaştırmalı onkoloji çalışmaları için önemli bir temel oluşturmaktadır. Kedi tümörleri, insan tümörleriyle belirgin klinikopatolojik benzerlikler taşımaktadır; ancak, köpek ve insan kanserlerinin aksine, kedilerdeki tümörlerin mutasyonel manzarası (mutational landscape) bugüne kadar büyük ölçüde karakterize edilmemiştir. Tıp ve veterinerlik disiplinleri arasında veri akışını savunan tek tıp (one medicine) yaklaşımı doğrultusunda, her iki türün de faydalanabileceği karşılaştırmalı onkoloji çalışmalarının yapılabilmesi için kedilerin kanser genetiğinin daha iyi anlaşılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Francis ve çalışma arkadaşları, kedilerdeki tümörlerin genetik profilini çıkararak evcil kedi onkogenomunu (kanser genomunu) tanımlamayı hedeflemiştir. Araştırmacılar, insan kanser genlerinin kedilerdeki ortologlarına (farklı türlerdeki eşdeğer genler) odaklanarak kedi ve insan kanserleri arasındaki genetik benzerlikleri ortaya koymayı ve klinik olarak müdahale edilebilir (actionable) potansiyel mutasyonları belirlemeyi amaçlamıştır.
Çalışmada, 13 farklı histolojik tümör tipini temsil eden 493 adet kedi tümör ve normal doku çifti incelenmiştir. Yaklaşık 1000 insan kanser geninin kedi ortologları belirlenerek, bu genler üzerinde hedeflenmiş yeni nesil dizileme (Next-generation Sequencing, NGS) analizi gerçekleştirilmiştir. Ek olarak, spesifik mutasyonların ilaç duyarlılığına etkisini test etmek amacıyla hastalardan elde edilen üç boyutlu (3-dimensional, 3D) kedi meme tümör organoidlerine (tumoroids) tüm ekzom dizileme (Whole-exome Sequencing, WES) uygulanmış ve in vitro ortamda ilaç etkinlik testleri yapılmıştır.
Elde edilen bulgular, kedi pan-kanser kohortunda en sık mutasyona uğrayan genin TP53 olduğunu göstermiştir. En sık tekrarlayan kopya sayısı değişiklikleri (Copy Number Alterations, CNA) ise PTEN veya FAS genlerindeki kayıplar ile MYC genindeki artışlar olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda toplam 31 adet sürücü gen (driver gene) tanımlanmış ve kedi kanserleri ile insan kanserleri arasında TP53, FBXW7 ve CTNNB1 gibi genlerde ortak mutasyon noktaları olduğu görülmüştür. İlaç duyarlılık testlerinde, FBXW7 mutasyonu taşıyan kedi meme tümörü modellerinin, vinka alkaloid grubu ilaçlar olan vinkristin (vincristine) ve vinorelbin (vinorelbine) etken maddelerine daha duyarlı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, evcil kedi onkogenomu hakkında kapsamlı veriler sunmakta ve hedeflenebilir mutasyonların tespiti ile veteriner onkolojisinde potansiyel terapötik stratejiler geliştirilmesi için bir temel oluşturmaktadır.
Yazar: Elinsu Ak
Editör: Zeynep Naz Darbazoğlu
Referans: Francis, Bailey A., et al. “The Oncogenome of the Domestic Cat.” Science, vol. 391, no. 6787, 19 Feb. 2026, pp. 793–799, https://doi.org/10.1126/science.ady6651
-Bioinforange Bilimsel Haber Servisi-
Haber Yazıları, 20> Etki Faktörlü Q1 dergilerinde yayınlanan (listesi için tıklayınız)
bilimsel araştırmaların ekip arkadaşlarımız tarafından incelenip derlenmesi ile hazırlanmaktadır.
MSc. Stu. Uskudar Uni. | Bioinformatics
CEO, Bioinforange&Bioinfocodes