Toxoplasma gondii, ana rezervuar konağı kedilere geçene kadar insan dahil diğer memelileri ara konak olarak kullanan bir hücre içi parazitir. Gelişmiş ya da gelişmekte olan ülke popülasyonlarının yaklaşık 1/3’ünü enfekte edebilen bu parazitle enfekte olmuş insanlar, klasik semptomlar göstermeseler de kişilik ve davranış bozuklukları ile diğer hastalıklar açısından yüksek insidansa sahiptir.
Yapılan çalışmalarda, toksoplazmozisden (T. gondii infeksiyonu) etkilenen memelilerde interlökin-6 (IL-6) artışı gibi sitokin repertuvarında farklılaşma ile insanlarda kronik stres koşulları bazında cinsiyet bağımlı olarak değişim gösteren duygu ve davranış modelleri raporlanmıştır. Ek olarak, toksoplazmozis kaynaklı kronik stres ve siyasi görüşler arasında ilişki kuran kapsamlı bir literatür bulunmaktadır; ancak çalışma bireysel profilden ziyade popülasyonlar arasındaki farkı ortaya koymaktadır. Şimdiye kadar toksoplazmozis dahil diğer paraziter hastalıkların siyasi inanç ve değerler üzerine etkileri bilinmezliğini korumakla birlikte bulaşıcı hastalıklarla kişilik değişiklikleri arasında bir korelasyona işaret eden az sayıda araştırma bulunmaktadır.
Kopecky ve arkadaşları çalışmalarında, T. gondii enfeksiyonu sürecinde bireylerdeki siyasi tercihlerin değişen profilini aydınlatmak için politik envanter verilerinde fonksiyonel bir analiz gerçekleştirmiştir. Çalışmada, enfekte olan (90 erkek, 518 kadın) ve enfekte olmayan (477 erkek, 1330 kadın) 2315 katılımcı Siyasi İnançlar ve Değerler Envanteri (PI34) anketine katılmıştır. Katılımcıların fiziksel ve zihinsel sağlık durumları ANCOVA analizi ile değerlendirildiğinde, enfekte kadınlar, enfekte olmayan kadınlara göre daha kötü zihinsel ve fiziksel sağlığa sahipken; enfekte olan erkekler, enfekte olmayan erkeklerden sadece fiziksel sağlık açısından daha kötü olarak raporlanmıştır.
PI34 anketinde, tüm katılımcılara 34 soru sorulmuştur ve faktör analizi “aşiretçilik (tribalizm), ekonomik eşitlik, kültürel liberalizm ve anti-otoriterlik” faktörlerini en belirgin özdeğerler olarak belirlemiştir. Toksoplazmozisin siyasi inançlardaki etkisi, yaş, cinsiyet ve yaşam bölgesinin büyüklüğüne göre kontrol edilen kısmi Kendall korelasyonu ile bu 4 faktörün ilişkisinin hesaplanmasıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, toksoplazmozis ve aşiretçilik ile pozitif, kültürel liberalizm ve anti-otoriterlik ile de negatif bir korelasyona sahip olduğunu göstermiştir. Bu yönelimlerde cinsiyete göre farklılıklar enfekte erkeklerde aşiretçilik, enfekte kadınlarda ise ekonomik eşitlik faktörlerinde pozitif bir korelasyon gözlenmemesi şeklinde sonuçlanmıştır. Bu etkilerin sadece toksoplazmozis kaynaklı olup olmadığına odaklanan araştırmacılar, fiziksel ve zihinsel sağlık, yaş, yaşam bölgesi büyüklüğü ve eğitim parametrelerini de dahil ettikleri Tau analiziyle (korelasyon testi) değerlendirmiştir. Sonuçlar, toksoplazmozisin diğer parametrelerin etkilerinden bağımsız bir şekilde enfekte insanlarda siyasi inanç ve değer değişikliğine neden olduğunu göstermiştir.
Bu çalışma, toksoplazmozisin enfekte insanların daha muhafazakâr ve otoriter siyasi değerlere sahip olmasındaki etkilerinin gösterilmesi açısından önem arz etmektedir. Bulaşıcı hastalıkların sadece insan sağlığında değil, davranış modellerinde de değişiklik yapabileceğine dair parazit-stres teorisini destekleyen çalışma bulgularının ülke bazındaki ani siyasi iklim değişiklikleri hakkında bir açıklama getireceği düşünülmektedir. Ek olarak, daha kapsamlı ve farklı bulaşıcı hastalıklarla yapılacak araştırmaların gerekliliği vurgulanmaktadır.
Yazar: Duygu Durman
Editör: İrem Coşkuntan
Referans: Kopecky, R., Příplatová, L., Boschetti, S., Talmont-Kaminski, K., & Flegr, J. (2022). Le Petit Machiavellian Prince: Effects of Latent Toxoplasmosis on Political Beliefs and Values. Evolutionary psychology : an international journal of evolutionary approaches to psychology and behavior, 20(3), 14747049221112657. https://doi.org/10.1177/14747049221112657
-Bioinforange Bilimsel Haber Servisi-
Haber Yazıları, 20> Etki Faktörlü Q1 dergilerinde yayınlanan (listesi için tıklayınız)
bilimsel araştırmaların ekip arkadaşlarımız tarafından incelenip derlenmesi ile hazırlanmaktadır.
Afyon Kocatepe Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümünde 4. sınıf öğrencisiyim. Mikrobiyoloji ve viroloji ile ilgileniyorum.