Karaciğer kanserleri, dünya genelinde kanser ilişkili ölümlerin önemli nedenleri arasında yer almakta ve bu hastalıkların tedavisinde tümör hücrelerinin seçici olarak hedeflenmesi önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Glipikan-3 (GPC3), embriyonik ve fetal dokularda ve karaciğer kanserlerinde yüksek düzeyde ifade edilen, buna karşın olgun sağlıklı dokularda bulunmayan bir proteindir. Bu özellik, GPC3’ü kanser hücrelerinin bağışıklık sistemi aracılığıyla hedeflenmesine yönelik yaklaşımlar açısından araştırılan bir hedef haline getirmektedir. GPC3’e özgü kimerik antijen reseptörü (CAR; T hücrelerinin belirli hedefleri tanımasını sağlayan yapay reseptör) taşıyan T hücreleri daha önce bazı hastalarda güvenli bulunmuş ve nesnel yanıtlarla ilişkilendirilmiştir.

Bununla birlikte, CAR T-hücrelerinin tümör karşıtı etkinliğinin artırılması, hücrelerin vücutta yeterli düzeyde çoğalması ve kalıcılığının sağlanması önemli araştırma konuları arasında yer almaktadır. İnterlökin-15’in CAR T-hücrelerinin çoğalmasını ve tümör karşıtı yanıtlarını artırabildiği, ancak daha yüksek sitokin salınım sendromu (bağışıklık hücrelerinin yoğun aktivasyonuna bağlı sistemik inflamatuvar yanıt) görülme sıklığıyla ilişkili olduğu bildirilmiştir. Preklinik  karaciğer kanseri modellerinde ise GPC3-CAR T hücrelerinin hem interlökin-15 hem de interlökin-21 ile birlikte ifade edilmesinin, bu sitokinlerin yalnızca biriyle karşılaştırıldığında tasarlanmış hücrelerin kalıcılığını ve antitümör etkinliğini artırdığı gösterilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda araştırmacılar, 15.21.GPC3-CAR T hücrelerini bir klinik olguda değerlendirmiştir.

Çalışmada, başlangıçta karaciğer sol lobunda 11,2 × 9,6 × 7,1 cm boyutlarında hepatoblastoma bulunan, bilateral ve multifokal pulmoner metastazlar ile olası kemik metastazları gösteren üç yaşındaki GPC3 pozitif bir erkek çocuk değerlendirilmiştir. Hastanın başlangıç alfa-fetoprotein (AFP) düzeyi 402.447 ng/mL olarak ölçülmüştür.

 Tasarlanan hücrelerde ikinci nesil GPC3-CAR ile birlikte indüklenebilir kaspaz-9 (iC9; gerektiğinde tasarlanmış hücrelerin ortadan kaldırılmasını sağlayan güvenlik anahtarı), interlökin-15, interlökin-21 ve kısaltılmış sinir büyüme faktörü reseptörü

(NGFR; genetik olarak düzenlenmiş hücre popülasyonlarının belirlenmesinde kullanılan belirteç) ifade edilmiştir. Hasta, ilk hücre infüzyonundan önce lenfodeplesyon (bağışıklık hücrelerinin sayısını geçici olarak azaltan hazırlık tedavisi) amacıyla siklofosfamid ve fludarabin almış, ardından metrekare başına 1×10⁸ hücre dozunda 15.21.GPC3-CAR T hücreleri infüze edilmiştir. Sekiz hafta sonra aynı dozda, bu kez lenfodeplesyon uygulanmadan ikinci infüzyon gerçekleştirilmiştir. Hastalık yükü bilgisayarlı tomografi, abdominal manyetik rezonans görüntüleme ve kandaki alfa-fetoprotein düzeylerinin seri ölçümleriyle değerlendirilmiş; ayrıca tasarlanmış T hücrelerinin kandaki ve tümör dokusundaki düzeyleri kantitatif polimeraz zincir reaksiyonu ve akım sitometrisi ile incelenmiştir.

İlk infüzyonun ardından bilgisayarlı tomografi ve alfa-fetoprotein düzeyleri kısmi yanıt göstermiş, ikinci infüzyondan sonra ise metastatik hastalık görüntülemelerde ortadan kalkmış ve geride yalnızca skar dokusu kalmıştır. Alfa-fetoprotein düzeyleri normal aralığa dönmüş ve 12. ayda normal düzeyde kalmıştır. Tasarlanmış hücrelerin kanda çoğalması ikinci haftada en yüksek düzeye ulaşmış, dördüncü haftada ise bu hücreler metastatik lezyonda saptanmıştır. GPC3-CAR pozitif hücrelerin tümördeki düzeyi, periferik kana kıyasla zenginleşme göstermiş ve tümör/kan oranı 1,421 olarak hesaplanmıştır. Buna karşılık iC9.21.15 transgeni için tümör/kan oranı 0,633 olarak belirlenmiştir. İnfüzyon ürünündeki T hücrelerinin %31,3’ü hem GPC3-CAR hem de iC9.21.15 ifade etmekte ve ağırlıklı olarak CD4+ efektör bellek fenotipi göstermektedir. Tedavi sonrasında periferik kandaki mühendislik ürünü hücre popülasyonunda CD4+ hücreler neredeyse tamamen azalırken CD8+ T hücre alt gruplarında artış gözlenmiş ve hücreler efektör fenotipe doğru kaymıştır.  Her iki transgen, infüzyondan dokuz ay sonra periferik kanda da düşük düzeylerde saptanmıştır.Tedavi sırasında doz sınırlayıcı toksisite veya sitokin salınım sendromu görülmemiş, lenfodeplesyona bağlı geçici sitopeniler gözlenmiştir. IL-15 düzeyi lenfodeplesyonun hemen ardından zirveye ulaşırken IL-21 düzeyindeki hafif artış ikinci haftada en yüksek seviyeye çıktı.  Kandaki interlökin-15 ve interlökin-21 düzeylerinin genel olarak düşük kalmıştır.Bu tek hasta deneyimi, interlökin-15 ve interlökin-21’i birlikte ifade eden GPC3-CAR T hücrelerinin hepatoblastomda antitümör etkinlik gösterebildiğine ilişkin kanıt sunmaktadır. Tedavi sonrasında metastatik hastalığın görüntülemelerde ortadan kalkması, alfa-fetoprotein düzeylerinin normalleşmesi ve bu durumun 12 ay boyunca sürmesi, çalışmada bildirilen temel klinik bulguları oluşturmaktadır. Araştırmacılar ayrıca iC9 güvenlik anahtarının, interlökin-15 ve interlökin-21’in sürekli ifade edilmesine ilişkin teorik uzun dönem lenfoproliferasyon riskleri karşısında tasarlanmış hücrelerin gerektiğinde seçici olarak ortadan kaldırılmasını sağlayabilecek bir mekanizma sunduğunu belirtmektedir. Bununla birlikte çalışma tek bir hastadaki bulgulara dayandığından, yazarlar GPC3 pozitif solid tümörlerde bu yaklaşımın daha ileri değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Yazar: Elif Naz UYANIK

Editör: Özsu Deniz BALKAYA

Referans: Steffin, D., Courtney, A. N., Choe, M., Ghatwai, N., Esparza Cerda, M. A., Sweidan, R., Dhanashree, R., Zhang, H., Lapteva, N., Mei, Z., Grilley, B. J., Metelitsa, L. S., Heslop, H. E., Brenner, M. K., & Heczey, A. (2026). Complete regression of hepatoblastoma after interleukin-15– and interleukin-21–coexpressing CAR T-cell therapy. The New England Journal of Medicine, 395(10), 1029–1031. https://doi.org/10.1056/NEJMc2605958

 

-Bioinforange Bilimsel Haber Servisi-

Haber Yazıları, 20> Etki Faktörlü Q1 dergilerinde yayınlanan (listesi için tıklayınız)

bilimsel araştırmaların ekip arkadaşlarımız tarafından incelenip derlenmesi ile hazırlanmaktadır.