Bolivya’da bir adam, ormana yakın bir yolda bulduğu yavru kediyi evcil sanarak evine götürdü. Yaklaşık bir yıl sonra hayvanın yabani olduğunu anlayıp onu Senda Verde Doğa Koruma Merkezi’ne teslim etti. Bu küçük kedi, yıllar sonra bilim dünyasına yeni bir tür kazandırdı.
Bolivyalı biyolog Paola Nogales-Ascarrunz, 2017’de merkezde bu kediyle karşılaştı. Önce hayvanın Leopardus tigrinus türüne ait olduğunu düşündü. Ancak 2019’da, kedinin rozet biçimindeki beneklerinin Brezilya’daki örneklerden daha büyük olduğunu fark etti. Bu farklılık, kedinin kimliğini yeniden sorgulamasına neden oldu.
Nogales-Ascarrunz ve arkadaşları, genetik analizler sonucunda hayvanın Leopardus tilcayo olarak tanımlanan ayrı bir tür olduğunu ortaya koydu . Bulgular, 17 Eylül 2026’da Current Biology dergisinde yayımlandı. Tür, Bolivya And Dağları’nın doğu yamaçlarındaki Yungas ormanlarında yaşamaktadır. Adını, yöre halkının kullandığı “tilcayo” sözcüğünden almaktadır.
Leopardus tigrinus, 1775’te Fransız Guyanası’nda görülen bir hayvanın çizimine dayanılarak tanımlanmıştı. Genetikçi Eduardo Eizirik, bir zamanlar tek tür sanılan kaplan kedilerinin aslında bir tür kompleksi oluşturduğunu belirtiyor. Bu kavram, birbirine benzeyen farklı türlerden oluşan bir grubu tanımlamaktadır. 2013’te iki ayrı türü destekleyen genetik bulgular elde edilmiş, 2024’te üçüncü bir tür önerilmişti. Yeni çalışma,kaplan kedileri grubundaki tür sayısını beşe çıkarırken Peru’daki bir popülasyon için Leopardus tigrinus antisuyo adının verildiği yeni bir alt türü de ortaya koymaktadır. National Geographic, Leopardus tilcayo’yu yüzyılı aşkın süredir keşfedilen, bilim için tamamen yeni ilk kedigil türü olarak aktarıyor. Bu keşif, daha önce önerilmiş bir türün doğrulanmasına veya bilinen bir alt türün tür düzeyine yükseltilmesine dayanmıyor.
Araştırmacılar, Leopardus cinsine ait 38 bireyin tam genomunu karşılaştırdı. Bu genomik analizler, dış görünüşte fark edilmeyen genetik ayrımları ortaya çıkarmaktadır. Sonuçlar, Leopardus tilcayo’nun diğer kaplan kedilerinden yaklaşık 1,4 milyon yıl önce ayrıldığını gösterdi. Bu evrimsel uzaklık, günümüz aslanlarıyla soyu tükenmiş mağara aslanları arasındaki ayrılıkla karşılaştırılabilir düzeydedir.
Bu ayrım, türlerin korunması açısından da önem taşımaktadır. Eizirik, tek ve geniş yayılışlı bir tür kabul edildiğinde kaplan kedilerinin tehdit altında görünmeyebileceğini belirtiyor. Beş ayrı tür tanındığında ise her birinin koruma durumunun ayrı değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ancak Leopardus tilcayo’nun doğadaki birey sayısı henüz bilinmiyor. Beslenme ve üreme davranışları hakkında da temel bilgiler eksik.
Nogales-Ascarrunz, kedigiller arasında bile henüz tanımlanmamış türler bulunduğuna dikkat çekiyor ve bunların keşfedilip korunması gerektiğini söylüyor. Bir yol kenarında bulunan bu kedinin öyküsü de şimdi yeni sorularla devam ediyor. Araştırmacılar, benzer genomik yöntemlerin Afrika ve Asya’daki küçük yabani kedilere uygulanmasının başka yeni türlerin ortaya çıkarılmasına yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Yazar: Ecem Taş
Editör: Özsu Deniz Balkaya
Referans: Bittel, J. (2026, September 17). Meet the first new cat species discovered in 100 years. National Geographic. https://www.nationalgeographic.com/animals/article/meet-the-first-new-cat-species-discovered-in-100-years
Bilimsel çalışma: Lescroart, J., et al. (2026). Phylogenomics and museomics reveal five distinct species of tiger cats in South America. Current Biology. https://doi.org/10.1016/j.cub.2026.08.059
-Bioinforange Bilimsel Haber Servisi-
Haber Yazıları, 20> Etki Faktörlü Q1 dergilerinde yayınlanan (listesi için tıklayınız)
bilimsel araştırmaların ekip arkadaşlarımız tarafından incelenip derlenmesi ile hazırlanmaktadır.
