Sağlık ve yaşam bilimleri alanındaki küresel kuruluşlar, ilaç keşfini hızlandırmak ve hasta bakımında hassasiyeti artırmak amacıyla NVIDIA teknolojilerinden yararlanıyor. Yaşam bilimleri araştırmacıları, yeni ilaçlar geliştirmek için geniş biyolojik tasarım alanlarını tararken hesaplamalı tasarım ile laboratuvar testleri arasındaki döngüyü kısaltmayı hedefliyor. Kanser bakım ekipleri ise karmaşık görüntüleme ve tedavi verilerini her hastaya özgü hassas tedavi planlarına dönüştürmeye çalışıyor. NVIDIA’nın açık modelleri, hızlandırılmış hesaplama ve fiziksel yapay zekâ teknolojileri, protein tasarımından uyarlanabilir radyoterapi planlamasına kadar daha fazla olasılığın daha hızlı değerlendirilmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.
NVIDIA ve Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi Protein Tasarımı Enstitüsü (UW Medicine Institute for Protein Design) tarafından duyurulan RFD4-Proteina, programlanabilir protein tasarımını arama yetenekleriyle birleştiren yeni bir NVIDIA BioNeMo açık modelidir. Canlılarda temel işlevleri yerine getiren proteinlerin yeni biçimlerinin tasarlanması, yeni ilaçların, tanı yöntemlerinin ve endüstriyel uygulamaların geliştirilmesi için fırsatlar sunabilir. Model, moleküler girdiler, kısıtlar ve puanlama hedefleri doğrultusunda protein tasarımları oluşturmayı; bilim insanlarının ve yapay zekâ ajanlarının bu tasarımları araştırıp iyileştirmesini sağlamayı hedeflemektedir. Olası uygulamalar arasında hastalık süreçlerini engelleyebilecek proteinlerin ve tanı testlerinde hastalık belirtilerini saptayabilecek proteinlerin tasarlanması bulunmaktadır.
Araştırma taslağında bildirilen testlerde RFD4-Proteina, protein bağlanması, küçük molekül bağlanması, enzim iskele tasarımı ve DNA bağlanması olmak üzere dört kıyaslama grubunda değerlendirilen temel yöntemlere kıyasla daha yüksek hesaplamalı tasarım başarı oranları ve tasarım üretim kapasitesi göstermiştir. Bu sonuçlar, modelin laboratuvar testlerinde değerlendirilecek adayların araştırılmasına ve önceliklendirilmesine yardımcı olabileceğini göstermektedir. Tasarımların test edilen koşullarda nasıl performans gösterdiğinin belirlenmesi ise laboratuvar deneylerini gerektirmektedir. Kimya alanında 2024 Nobel Ödülü sahibi ve Washington Üniversitesi Protein Tasarımı Enstitüsü direktörü David Baker, modelin açık olarak sunulmasının dünya genelindeki araştırmacıların bu yetenekleri geliştirmesine ve yeni çözümler üretmesine olanak sağlayabileceğini belirtmektedir. RFD4-Proteina; Amazon Bio Discovery, Anthropic Claude Science, Benchling, Databricks, Google Cloud, Hugging Face, Nebius, OpenAI ve Tamarind Bio gibi iş ortakları aracılığıyla araştırmacıların ve geliştiricilerin kullanımına sunulmaktadır.
Siemens Healthineers ve NVIDIA, ajan tabanlı ve robotik zekâyı hızlandırılmış hesaplama ve simülasyonla birleştirerek yeni nesil uyarlanabilir radyoterapiyi geliştirmek üzere iş birliği yapmaktadır. 2050 yılına kadar dünya genelinde her yıl yaklaşık 35 milyon kişiye kanser tanısı konulacağı öngörülmektedir. Artan ihtiyaç karşısında sağlık ekiplerinin sınırlı uzman kapasitesini gözeterek kişiselleştirilmiş tedavi sunması önem kazanmaktadır. Bu süreçte amaç, tümörlere reçete edilen radyasyon dozunun hassas biçimde ulaştırılmasına yardımcı olurken çevredeki sağlıklı dokuların korunmasını da sağlamaktır.
İş birliği kapsamında NVIDIA Nemotron açık temel modellerinin, onkologların kişiselleştirilmiş tedavi stratejilerini değerlendirmesine ve iyileştirmesine yardımcı olacak ajan tabanlı ortak planlama süreçlerinde kullanılması araştırılmaktadır. Bu modellerin NVIDIA CUDA ile hızlandırılmış doz hesaplamalarıyla birleştirilmesi, hastaya özgü simülasyonları hızlandırma potansiyeli taşımaktadır. NVIDIA Holoscan platformunun ise canlı sensör verilerini yapay zekâ ve simülasyonla birleştirerek uyarlanabilir tedaviyi desteklemesi hedeflenmektedir. Siemens Healthineers bünyesindeki Varian kanser bakımı biriminin yöneticisi Arthur Kaindl, şirketin hassasiyet ve uyarlanabilirlik alanındaki ilerlemelerine, yakın zamanda piyasaya sunulan Accela sistemine de değinerek dikkat çekmektedir. NVIDIA ile yürütülen iş birliği, yapay zekâ ve gerçek zamanlı hesaplamanın klinisyenlerin daha hızlı ve kapsamlı bilgiyle karar vermesine, tedaviyi hastaya göre uyarlamasına ve kişiselleştirilmiş bakımı daha fazla hastaya ulaştırmasına nasıl yardımcı olabileceğini araştırmaktadır.
Yaşam bilimleri sektöründe küresel bilimsel araştırma ve geliştirme harcamaları 3,8 trilyon dolara ulaşırken yıllık ilaç sektörü bütçeleri 300 milyar dolara yaklaşmaktadır. Bilimsel yapay zekâ ajanları ve otonom laboratuvarlar, tasarım, deney ve öğrenme süreçlerini sürekli bir döngüde birleştirerek bu kaynakların yeni kanıtlara, bilimsel bulgulara ve potansiyel tedavilere dönüştürülmesine yardımcı olabilir. Araştırma ve laboratuvar teknolojisi şirketleri, biyoloji ve ilaç keşfi için geliştirilmiş açık bir platform olan NVIDIA BioNeMo’yu Nemotron ve diğer NVIDIA teknolojileriyle birlikte kullanarak ilaç tasarımını, bilimsel verileri ve laboratuvar iş akışlarını birbirine bağlayan sistemler geliştiriyor.
Bu kapsamda Benchling, yapay zekâ ajanlarını deneysel veriler, araştırma bağlamı ve bağlantılı bilimsel iş akışlarıyla ilişkilendiriyor. Biolevate, ilaç keşfi ve geliştirme süreçlerinde biyolojik verileri, uzmanlaşmış bilimsel araçları ve ajan tabanlı akıl yürütmeyi bir araya getiriyor. Boltz, bilimsel ajanların moleküler yapıların tahmin edilmesi, adayların tasarlanması ve değerlendirilmesi için kullanabileceği özel modeller ve araçlar geliştiriyor. Şirket ayrıca iş akışlarını planlamayı, uygun modelleri uygulamayı ve sonuçları yorumlayarak bir sonraki deneyi yönlendirmeyi amaçlayan bir bilimsel ajanı ön gösterim aşamasında sunuyor. Automata ise bilimsel ajanları otomatik laboratuvar altyapısıyla birleştirerek deneylerin başlatılmasını ve sonuçların bağlamlarıyla birlikte yapılandırılmış biçimde kaydedilmesini sağlamaya yönelik sistemler geliştiriyor.
Genedata’nın yapay zekâ destekli ortak bilim insanı sistemi, Danaher’in otonom laboratuvarındaki protein tasarım merkezinde protein tasarımı ve test süreçlerini koordine edecek. Bu iş akışına RFD4-Proteina da dâhil edilecek; böylece bilim insanlarının deney sonuçlarını sonraki tasarım aşamasına yön vermek için kullanması hedeflenecek. Hologen, büyük tıp modellerini NVIDIA Nemotron ile birleştirerek görüntüleme ve klinik verilerden hasta sonuçlarına ilişkin bilgiler elde etmeyi ve bu bilgileri klinik araştırmaların tasarımını desteklemek için kullanmayı amaçlayan yapay zekâ destekli klinik araştırmacı sistemleri geliştiriyor. Therna Biosciences ise deneysel kanıtları RNA temelli tedavi tasarımıyla ilişkilendirmek için büyük dil modellerinin akıl yürütme yeteneklerinden yararlanarak biyolojik bulguların potansiyel tedavi adaylarına dönüştürülmesini destekliyor.
Avrupa genelindeki sağlık sistemleri, uzmanlaşmış sağlık hizmetlerine erişimi artırmak ve sağlık ekiplerinin idari yükünü azaltmak için yeni teknolojilerden yararlanıyor. Avelios, Corti, Dedalus, Dawn Health ve Sword, NVIDIA Nemotron modellerini temel alan sistemlerle yapay zekâ destekli klinik bakım, klinik dokümantasyon ve kişiselleştirilmiş hasta destek hizmetleri gibi alanlarda çalışıyor. PolyAI, NVIDIA Agent Toolkit’ten yararlanarak tıbbi yazılım sağlayıcısı Corilus ile yürüttüğü çok dilli diyalog sistemlerinin sağlık hizmetlerine erişimi hızlandırmasını hedefliyor. Belçika ve Fransa genelinde 70.000’den fazla sağlık profesyonelini kapsayan Corilus ağı, bu iş birliğinin sağlık hizmetleri açısından erişim alanını ortaya koyuyor. Apian ve VitVio ise NVIDIA Cosmos dünya modelleri ve NVIDIA Omniverse kütüphanelerini kullanarak hastane operasyonlarını izlemek ve iyileştirmek amacıyla dijital ikizler geliştiriyor.
NVIDIA’nın duyurusunda tanıtılan ürün ve özelliklerin bir bölümü farklı geliştirme aşamalarındadır. Şirket, gelecekteki performans ve faydalara ilişkin açıklamaların garanti niteliği taşımadığını ve ürünlerin geliştirilme, yayımlanma ve kullanım takvimlerinin değişebileceğini belirtmektedir. Bu nedenle duyuruda yer alan teknolojik gelişmeler, potansiyel kullanım alanları ve iş birlikleri, bütün uygulamaların tamamlandığı veya klinik yararlarının doğrulandığı şeklinde değerlendirilmemelidir.
Yazar: Elinsu Ak
Editör: Hazel Birgül
Referans: NVIDIA Newsroom. Healthcare and Life Sciences Leaders Build on NVIDIA to Advance Drug Discovery and Expand Patient Care. 21 Ekim 2026. https://nvidianews.nvidia.com/news/healthcare-and-life-sciences-leaders-build-on-nvidia-to-advance-drug-discovery-and-expand-patient-care
